ส่องวิธีดูแล-ป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วย

pressure ulcers in patients

ส่องวิธีดูแล-ป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วย

ปัญหาแผลกดทับ (Pressure Injury) หนึ่งในความบอบช้ำที่สร้างความเรื้อรังไว้บนร่างกายผู้ป่วย โดยเฉพาะผู้ป่วยติดเตียงที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ตามปกติ เนื่องจากไม่สามารถเดินหรือเคลื่อนไหวร่างกายได้เป็นระยะเวลานาน บวกกับปัจจัยอื่นๆ ที่มีผลต่อแรงกดทับของผิวหนังจนกลายเป็นแผลกดทับในเวลาต่อมา การทำความเข้าใจเกี่ยวกับวิธีดูแลผู้ป่วยอย่างจริงจังจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อช่วยลดโอกาสการเกิดแผลกดทับในผู้ป่วย

4 ปัจจัยสำคัญ สร้างแผลกดทับให้ผู้ป่วย!

เมื่อร่างกายไม่ได้ขยับเขยื้อนเคลื่อนไหวเป็นเวลานาน โอกาสที่จะเกิดแผลกดทับในผู้ป่วยจึงเป็นสิ่งที่พบได้มาก แต่หาก ‘เรา’ ในฐานะผู้ดูแลใกล้ชิดสามารถรู้เท่าทันปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดแผลกดทับได้ก่อน จึงเปรียบเหมือนวิธีช่วยแตะเบรกการมาถึงของแผลกดทับที่ดีที่สุด ซึ่งปัจจัยหลักๆ ที่ทำให้เกิดปัญหาแผลกดทับมีอยู่ด้วยกัน ดังนี้

  1. น้ำหนักตัวของผู้ป่วย ลองนึกถึงเวลาเรานั่งๆ นอนๆ อยู่ท่าใดท่าหนึ่งเป็นเวลานาน อาการเจ็บปวดอย่างมากคงหนีไม่พ้นสิ่งที่เรียกว่า ‘เหน็บ’ แต่สำหรับผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องใช้ชีวิตส่วนใหญ่ไปกับพื้นที่สี่เหลี่ยมผืนผ้าเป็นเวลานาน บวกกับข้อจำกัดที่ไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายได้ตามปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากผู้ป่วยมีน้ำหนักตัวค่อนข้างเยอะ หรือมีรูปร่างผอมบาง หรือผิวหนังบาง อาจยิ่งเสี่ยงให้เกิดปัญหาแผลกดทับได้ง่ายขึ้น
  2. ปัญหาความอับชื้น หนึ่งในหัวใจสำคัญของวิธีดูแลแผลกดทับ คือ การหลีกเลี่ยงปัญหาความอับชื้นบริเวณแผลให้ได้มากที่สุด โดยเฉพาะผู้ป่วยสูงอายุที่ต้องใส่ผ้าอ้อมเกือบจะตลอดเวลา ยิ่งเสี่ยงเกิดปัญหาแผลกดทับได้ง่ายกว่ากรณีทั่วไป ควรหมั่นเปลี่ยนผ้าอ้อม หรือทำความสะอาดเพื่อลดโอกาสเกิดแผลอับชื้น ทั้งยังเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้แผลหายช้าอีกด้วย
  3. ความสะอาดของแผล อีกสิ่งสำคัญที่ต้องทำควบคู่ไปกับการป้องกันปัญหาความอับชื้น นั่นก็คือ การรักษาความสะอาดบริเวณแผล และผิวหนังโดยรอบให้มากที่สุด เพื่อลดโอกาสเกิดแผลติดเชื้อหรือการอักเสบที่มักเป็นสาเหตุหลักๆ ของการยกระดับความรุนแรง และทำให้เกิดแผลกดทับได้มากขึ้น
  4. ข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวของผู้ป่วย เชื่อว่าหลายคนคงเข้าใจว่าปัญหาของแผลกดทับ มักเกิดได้จากการที่ผู้ป่วยไม่ได้เคลื่อนไหวร่างกายเป็นเวลานาน โดยเฉพาะผู้ป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาต ที่ไม่สามารถทรงตัวหรือควบคุมร่างกายได้ตามปกติ รวมถึงไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ ทั้งยังต้องใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่แต่บนเตียง จึงเป็นสาเหตุหลักๆ ที่ทำให้เกิดแผลกดทับได้ในที่สุด

เมื่อทราบถึงปัจจัยหลักๆ ที่ทำให้เกิดแผลกดทับในผู้ป่วยติดเตียงแล้ว หัวใจสำคัญต่อมา คือวิธีดูแลแผลกดทับในกรณีที่ผู้ป่วยเกิดมีแผลกดทับขึ้นแล้ว ซึ่งต้องอาศัยความเข้าใจแและความใส่ใจในการดูแลมากเป็นพิเศษ เพราะไม่ใช่แค่เรื่องของรอยแผลและสุขภาพทางกายเท่านั้น แต่รวมถึงความแข็งแรงทางจิตใจของผู้ป่วยด้วยนั่นเอง

ส่องวิธีดูแล-ป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วย

5 วิธีดูแลแผลกดทับ ฉบับคนใกล้ชิดต้องเข้าใจ

สำหรับผู้ดูแลใกล้ชิด นอกจากจะต้องเข้าใจถึงวิธีดูแลแผลกดทับเป็นอย่างดีแล้ว ยังต้องอาศัยความเห็นอกเห็นใจเพื่อเข้าใจอารมณ์ที่เกิดจากความเครียดของผู้ป่วยร่วมด้วย เพราะวิธีดูแลแผลกดทับจะมีความถี่แตกต่างกันไป เนื่องจากผู้ป่วยไม่สามารถเคลื่อนไหวร่างกายด้วยตัวเองได้อย่างที่ได้กล่าวไว้ในข้างต้น การศึกษาและทำความเข้าใจเกี่ยวกับเทคนิคต่างๆ จึงเป็นสิ่งที่ผู้ดูแลไม่ควรมองข้ามมากที่สุด ซึ่งแบ่งออกเป็น 5 วิธีหลักๆ ดังนี้

  • จัดท่านอน หรือท่านั่งที่เหมาะสม ทุกๆ 2 ชั่วโมง เพื่อไม่ให้กดทับแผลนานจนเกินไป โดยการจัดท่านอนหงายบนเตียงที่ถูกปรับให้สูงไม่เกิน 60 องศา พร้อมจัดให้มือวางอยู่บนหมอน ท่านอนตะแคงทับข้างแข็งแรง(ใช้หมอนรอง) และท่านอนตะแคงทับข้างอ่อนแรง ซึ่งช่วยลดอาการเมื่อยหรือความเจ็บจากการกดทับด้านใดด้านหนึ่งจนเกินไป
  • เพิ่มความสบายด้วยอุปกรณ์เสริม การเลือกใช้เตียงนอนที่มีความนุ่ม ไม่แข็ง เช่น ที่นอนลม หรือเตียงลม นอกจากจะช่วยบรรเทาความรู้สึกที่ไม่สบายตัวของผู้ป่วยให้ดีขึ้นแล้ว ยังสามารถช่วยลดแรงเสียดสีหรือกระจายแรงกดทับให้เบาลง ป้องกันไม่ให้ผู้ป่วยนอนจมลงไปกับที่นอนปกติ รวมถึงการใช้หมอนหรือผ้านุ่มๆ หนุนบริเวณช่วงเข่า หรือแขน เพื่อป้องกันแรงกดทับจากน้ำหนักของผู้ป่วย
  • ใส่ใจดูแลโภชนาการ เนื่องจากข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวของผู้ป่วย ทำให้กล้ามเนื้อส่วนต่างๆ ไม่ได้ถูกใช้งานเท่าที่ควรจะเป็น การเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับร่างกายด้วยโภชนาการอาหารที่สมดุลอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นตัวช่วยสำคัญในการป้องกันปัญหาด้านสุขภาพและภาวะน้ำหนักเกินได้เป็นอย่างดี รวมถึงการดื่มน้ำเปล่า น้ำผัก-ผลไม้สด ทั้งยังเป็นการช่วยฝึกการกลืนอาหารให้เป็นปกติมากที่สุดอีกด้วย
  • ดูแลทำความสะอาดแผล/ ผิวหนัง ว่าด้วยเรื่องของความสะอาดที่มีผลอย่างมากต่อแผลกดทับ ผู้ดูแลควรใช้สำลี หรือผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอ่อนๆ ในทุกขั้นตอน ก่อนจะพันแผลเพื่อลดการเสียดสีที่ผิวหนังโดยตรง ในกรณีที่แผลเปิดให้ล้างแผลด้วยน้ำเกลือสะอาดทุกครั้ง
  • ขยับแขนขา ออกกำลังกาย การเพิ่มกิจกรรมให้ผู้ป่วยได้ออกแรงใช้กล้ามเนื้อส่วนมือ แขน และขา เช่น ให้ผู้ป่วยเล่นลูกบอลบีบมือ นั่งห้อยขา หรือแกว่งขาไปมา รวมถึงการพานั่งบนรถเข็นเพื่อให้ผู้ป่วยได้สูดอากาศจากภายนอกดูบ้าง ถือเป็นสิ่งที่ผู้ดูแลควรทำอย่างต่อเนื่อง เพื่อป้องกันปัญหากล้ามเนื้อหดเกร็ง หรือกล้ามเนื้อไม่แข็งแรงที่อาจเกิดขึ้นจากการนอนบนเตียงเป็นเวลานาน ควบคู่กับการฟื้นฟูจิตใจให้มีพลังจากข้างในสม่ำเสมอ

Patient being rolled on hospital bed

รวมถึงการเฝ้าสังเกตอาการอื่นๆ ของผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง หากิจกรรมที่ชอบทำ หรือชวนพูดคุยเรื่องที่ผู้ป่วยสนใจ ก็เป็นการสร้างกำลังใจที่ดีได้เช่นเดียวกัน สำหรับใครที่รับบทหนักจนไม่มีเวลาดูแลสุขภาพตัวเอง ประกันสุขภาพเหมาจ่าย Cigna ประกันที่พร้อมจะทำให้คุณยิ้มได้ในทุกๆ บทบาท แคร์ทุกเรื่องของสุขภาพทั้งผู้ป่วยใน (IPD) ผู้ป่วยนอก (OPD) และกรณีอุบัติเหตุ คุ้มครองค่ารักษาแบบเหมาจ่ายสูงสุดถึง 5 ล้านบาท และค่าพยาบาลตามจริง ประกันสุขภาพที่พร้อมเคียงข้างทุกโมเมนต์ในชีวิตคุณ

อ้างอิงข้อมูล : https://www.pobpad.com/ https://seniacare.com/

ขอบคุณแหล่งที่มา : cigna.co.th


ติดตามข่าวสาร ได้ที่  : thaigoodherbal.com

สุขภาพ

ครรภ์เป็นพิษ ภาวะอันตรายของคุณแม่ตั้งครรภ์

ครรภ์เป็นพิษ ภาวะอันตรายของคุณแม่ตั้งครรภ์ ครรภ์เป็นพิษ […]

Read More
สุขภาพ

“โรคไตเนฟโฟรติก” ภาวะโปรตีนรั่ว

“โรคไตเนฟโฟรติก” ภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะในเด็ก “โรคไตเน […]

Read More
สุขภาพ

จีนพบผู้ติดเชื้อฝีดาษลิงรายแรก

จีนพบผู้ติดเชื้อฝีดาษลิงรายแรก แสดงอาการตอนกักตัวโควิด- […]

Read More