สมุนไพร สะระแหน่

สมุนไพร

ชื่อสมุนไพร สะระแหน่
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น สะระแหน่ไทย , สะระแหน่สวน , สะระแหน่ฝรั่ง , สะระแหน่ญวน , แมงลักน้ำ , สะระแหน่ต้น
ต้นน้ำมันหม่อง (ทั่วไป),หอมด่วน, หอมเดือน (ภาคเหนือ),ขะแหยะ,ขะแยะ(ภาคอีสาน) สะแน่
มักเงาะ (ภาคใต้),แซบ่อห่อ , กอยโซว . กิมปุ๊กห่วง (จีน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ สะระแหน่เป็นพืชสกุล มินต์ (Mint) มีอยู่หลายชนิดแต่ชนิดหลักที่เป็นที่รู้จักและจะขอกล่าวถึงในบทความนี้ คือ
สะระแหน่ไทย – Mentha × cordifolia Opiz ex Fresen.
สะระแหน่ฝรั่ง – Mentha × piperita Linn.
สะระแหน่ญวน – Mentha × pulegium Linn.
ชื่อสามัญ Mint , Kitchen Mint, Spearmint , pepper mint.
วงศ์ LABIATAE – LAMIACEAE

สมุนไพร
ถิ่นกำเนิดสะระแหน่
สะระแหน่มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมอยู่ในยุโรป และแพร่กระจายพันธุ์อยู่ทั่วไป ทั้งในยุโรปและอเมริกาเหนือ รวมทั้งในภูมิภาคอื่นๆ
ของโลกโดยเฉพาะเขตร้อนและเขตอบอุ่น แล้วจึงมีการพัฒนาสายพันธุ์เองตามธรรมชาติเพื่ออยู่รอดตามสภาพอากาศ
ของถิ่นต่างๆ ที่กระจายพันธุ์ไป หรือเกิดการผสมข้ามสายพันธุ์จนกลายมาเป็นสะระแหน่สายพันธุ์ต่างๆ เช่น สะระแหน่ไทย
สะระแหน่ฝรั่ง , สะระแหน่ญวน เป็นต้น สำหรับในประเทศไทยเชื่อกันว่า สะระแหน่ถูกนำเข้ามาในเมืองไทย
ช่วงรัชสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่3) โดยชาวอิตาเลียนชื่อนายสะระนีด้วยเหตุนี้จึง
สันนิษฐานว่าชื่อสะระแหน่มาจากชื่อนายสะระนีนั่นเอง

ลักษณะทั่วไปสะระแหน่
สะระแหน่ไทยจัดเป็นไม้ล้มลุกมีลักษณะเป็นลำต้นพร้อมเลื้อย มีเฉพาะรากฝอย ขนาดเล็ก และสั้น ลำต้นสูงประมาณ 15-30 ซม.
ลำต้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยม ผิวลำต้นมีสีแดงอมม่วงจนถึงปลายยอด ลำต้นสามารถแตกเหง้าเป็นต้นใหม่จนขยายเป็นกอใหญ่
และลำต้นแตกกิ่งแขนงจำนวนมาก ใบ ออกเป็น ใบเดี่ยว และออกเป็นคู่ๆ ตรงข้ามกันบนกิ่ง ลำต้น ใบมีสีเขียว รูปทรงรี
กว้างประมาณ 1.5 – 3.5 ซม. และยาวประมาณ 2 – 7 ซม. ผิวใบย่นเป็นลูกคลื่น ขอบใบหยัก ปลายใบมนหรือแหลม
ดอก ออกเป็นช่อ เหนือซอกใบบริเวณปลายยอด แต่ละช่อมีดอกจำนวนมาก ดอกมีสีชมพูอมม่วง ประกอบด้วยกลีบเลี้ยง 5 กลีบ
และกลีบดอกที่เชื่อมติดกันเป็นกรวยตื้น 4 กลีบ ภายในดอกมีเกสรตัวผู้ 4 อัน ส่วนเกสรตัวเมียจะไม่ค่อยพบ ผล มีสีดำ
ขนาดเล็ก มีรูปผลเป็นรูปกระสวย เปลือกผลเกลี้ยงมัน ทั้งนี้ ผลสะระแหน่มักไม่ติดผลให้เห็นบ่อยนัก
เพราะดอกส่วนใหญ่มักจะเป็นหมันเป็นส่วนใหญ่

การขยายพันธุ์สะระแหน่
สะระแหน่สามารถขยายพันธุ์ได้โดยการ ปลูกด้วยเหง้าหรือการปักชำลำต้น ซึ่งควรเลือกลำต้นที่มีความยาวประมาณ 8-10 ซม.
แล้วเด็ดยอดทิ้ง ก่อนนำลงปลูก ซึ่งควรปลูกทันทีหลังการถอนต้นหรือตัดต้นมา แต่ในบางพื้นที่นำลำต้นมาแช่น้ำ
จนมีรากเกิดก่อนนำปลูก การปลูกมีระยะการปลูกในแต่ละต้นประมาณ 10-15 ซม. โดยปักลำต้นลงดินประมาณ 3 ซม.
และหลังการปลูกแล้วรดน้ำให้พอชุ่ม
ทั้งนี้สะระแหน่ เป็นผักที่ชอบดินชื้นตลอด แต่ก็ห้ามมีน้ำขัง ดังนั้น หลังการปลูกต้องรดน้ำทุกวัน วันละ 1-2 ครั้ง
จนถึงระยะที่กิ่งพันธุ์ตั้งตัวได้ ค่อยลดการให้น้ำเป็นวันเว้นวัน หลังการปลูกแล้วประมาณ 45-50 วัน สะระแหน่จะเริ่มเก็บยอดได้
การเก็บแต่ละครั้งควรใช้กรรไกรตัด เพราะหากใช้มืออาจทำให้ลำต้นถอนได้ และจะเก็บได้อีกครั้งประมาณ 15-20 วัน

ประโยชน์และสรรพคุณสะระแหน่
1. แก้อาการหน้ามืดตาลาย โดยนำใบสะระแหน่มาต้มน้ำดื่มกับกับขิงสด จะช่วยทำให้รู้สึกสดชื่น ผ่อนคลาย
แก้อาการหน้ามืดวิงเวียนได้ดี
2. ช่วยไล่ยุง สะระแหน่เป็นสมุนไพรใกล้ตัวที่มีกลิ่นหอมฉุนแรง จึงสามารถนำมาไล่ยุงได้แบบเห็นผล
เพียงแค่นำใบสะระแหน่มาบดขยี้จนมีกลิ่นฉุน จากนั้นนำไปใส่ภาชนะแล้วไปวางตามมุมอับของบ้าน
3. ช่วยบำรุงผิว สะระแหน่ช่วยบำรุงผิวชุ่มชื้น เพียงนำใบสะระแหน่มาบดแล้วนำมาพอกที่ผิว
4. แก้หวัด เพียงนำใบสะแหน่สดมาสูดดมก็จะช่วยบรรเทาอาการคัดจมูก แก้หวัด น้ำมูกไหล อาการไอ และโรคหอบหืด
5. รักษาโรคร้อนใน สะระแหน่เป็นยาเย็นช่วยดับร้อน และขับเหงื่อออกจากร่างกาย
6. อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ เบต้าแคโรทีนในสะระแหน่จะช่วยบํารุงและรักษาสายตา ช่วยกําจัดอนุมูลอิสระจากร่างกาย
7. ลดรอยคล้ำใต้ตา นำใบสะระแหน่มาบดให้ละเอียดแล้วคั้นน้ำใบสะระแหน่กับน้ำผึ้งเล็กน้อย ผสมให้เข้ากันแล้วนำมาทาใต้ตา
ทิ้งไว้ประมาณ 15 นาที แล้วล้างออก
8. ลดความเครียด ใบสะระแหน่มีสรรพคุณช่วยบรรเทาอาการเครียด
9. บรรเทาอาการปวดศีรษะไมเกรน น้ำมันสะระแหน่ช่วยให้สมองปลอดโปร่ง ลดอาการปวดหัว
โดยช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิตให้ดียิ่งขึ้น
10. บรรเทาอาการปวดประจำเดือน ช่วยให้ประจำเดือนมาเป็นปกติ แก้มุตกิด

ความปลอดภัยในการรับประทานสะระแหน่
การรับประทานสะระแหน่และน้ำมันสะระแหน่โดยทั่วไปแล้วค่อนข้างปลอดภัยหากใช้รับประทานหรือใช้ทาที่บริเวณผิวหนัง
ในปริมาณที่เหมาะสม แต่หากรับประทานมากเกินไปอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ เช่น แสบร้อนกลางอก มีอาการแพ้
หน้าแดง ปวดศีรษะ เป็นแผลในปาก เป็นต้น

สมุนไพร

มะกรูด สมุนไพรคู่ครัว พืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย

มะกรูด สมุนไพรคู่ครัว พืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย มะกรูด […]

Read More
สมุนไพร

“บัวบก” สมุนไพรพื้นบ้านเพิ่มคุณภาพการนอนหลับ

“บัวบก” สมุนไพรพื้นบ้านเพิ่มคุณภาพการนอนหลับ ใบบัวบกสมุ […]

Read More
UFABET สมุนไพร

มะระขี้นก พืชสมุนไพรพื้นบ้าน ขมเป็นยา ดีต่อสุขภาพ

มะระขี้นก พืชสมุนไพรพื้นบ้าน ขมเป็นยา ดีต่อสุขภาพ เขาว่ […]

Read More