สมุนไพรไทยเทียนดอก

สมุนไพร

สมุนไพรเทียนดอก
ชื่อพื้นเมืองอื่น เทียนดอก , เทียนไทย , เทียนบ้าน , เทียนสวน (ภาคกลาง)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Impatiens balsamina Linn.
ชื่อวงศ์ BALSAMINACEAE
ชื่อสามัญ Garden balsam.

เทียนดอก

ลักษณะทั่วไปทางพฤกษศาสตร์
ไม้ล้มลุกขนาดเล็กลำต้นจะอวบน้ำและมีขนเล็กน้อย สูงประมาณ 30-50 ซม.ลำต้นเอียงไม่ตั้งตรง เปราะง่าย
ลักษณะของใบ เป็นใบเดี่ยว แตกออกตามก้านของลำต้น ลักษณะใบมนรีหรือรูปเรียวรี ปลายใบแหลมเรียว ขอบใบเป็นจักละเอียด โคนใบจะมนสอบเข้าหาก้านใบ ผิวเนื้อใบสาก หยาบ มองเห็นเส้นแขนงใบได้ชัด สีของใบ จะเริ่มจากสีเขียวอ่อนไปจนถึงสีเขียวและสีเขียวเข้ม
ลักษณะของดอก เป็นดอกเดี่ยว จะออกติดกันช่อหนึ่งอาจจะมี 2-3 ดอก ดอกมีหลายสี เช่น สีชมพู สีแดง สีส้มและสีขาว ออกดอกตรงส่วนยอดของลำต้น กลีบดอกจะอยู่ซ้อนๆ กันเป็นวงกลม
ลักษณะของผล มีรูปทรงรี ปลายแหลมยาว มีสีเขียว ผลเมื่อแก่เต็มที่ก็จะแตกหรือดีดตัวออกเป็นเมล็ด
เมล็ด มีลักษณะกลมเล็ก คล้ายเมล็ดดอกบานเย็น

นิเวศวิทยา
เป็นไม้ที่ชอบอยู่ในที่ร่มรำไร ไม่ชอบแดดจ้าแต่ต้องอยู่ในที่มีแสงสว่างเพียงพอ นิยมปลูกเป็นไม้ประดับตามบ้านเรือนหรือตามสวนยาจีนทั่วๆไป

การปลูกและขยายพันธุ์
•การปักชำ
•การเพาะเมล็ด
การขยายพันธุ์ : ใช้เมล็ดหยอดลงในดินลึก 2 – 3 กลบดินให้เรียบ รดน้ำให้ชุ่มทุกวัน เมื่อต้นงอกแล้วยาวพอสมควร ให้ถอนต้นที่ไม่แข็งแรงออกเหลือเพียง 1 – 2 ต้นต่อหลุม
การปลูกและการดูแลรักษา
เทียนบ้านเป็นไม้ที่ต้องการแสงแดดอ่อน ๆ ควรปลูกไว้ในที่ร่มรำไร ถ้าปลูกไว้ในที่แสงแดดจัดจำเป็นต้องรดน้ำบ่อย ครั้ง
•ต้องการน้ำปานกลาง
•ดินที่ปลูกควรเป็นดินร่วนซุยมีธาตุอาหารสมบูรณ์

เป็นไม้ที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนซุย ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือตัดปักชำหรือตัดไปแช่น้ำให้รากออกแล้วนำไปปลูกลงดิน

ส่วนที่ใช้ รส และสรรพคุณ
ส่วนของราก มี รสขมชุ่ม มีพิษเล็กน้อยใช้ฟอกเลือด ลดบวม แก้ปวดกระดูก แก้ช้ำบวม แก้ตกขาว แก้ตกเลือด
ส่วนของลำต้น รสชุ่ม ไม่มีพิษ ใช้ขับลม ทำให้เส้นเอ็นคลายตัว ทำให้เลือดเดินสะดวก แก้ปวด แก้เหน็บชา แก้แผลเน่าเปื่อย
ส่วนของใบ รสขม ฉุน ร้อนน้อย ๆ (อุ่น) ใช้สลายลม ฟอกเลือด แก้บวม แก้ปวดตามข้อ แก้แผลมีหนองเรื้อรัง
ส่วนของดอก รสชุ่ม ขม ร้อน ใช้สลายลม ฟอกเลือด ลดบวม แก้ปวดข้อปวดเอว เป็นยาเย็นบำรุงร่างกาย ทาแผลน้ำร้อนลวก แผลผุพอง
ส่วนของเมล็ด รสขม ฉุน สุขุม มีพิษใช้กระจายเลือด ขับเสมหะข้นๆ ขับระดู แก้พิษงู แก้แผลติดเชื้ออักเสบเรื้อรัง แก้แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก แก้บวม แก้ตับแข็ง

วิธีและปริมาณที่ใช้
ใบแห้ง 10-15 กรัม (สด 30-60 กรัม) ต้มน้ำกิน ใช้ภายนอกตำพอกหรือต้มเอาน้ำชะล้าง
ดอกแห้ง 2.5-8 กรัม ทำเป็นเม็ดหรือผง ใช้ภายนอกบดเป็นผงเป่าคอ อุดฟัน
ลำต้นแห้ง 10-15 กรัม ทำเป็นเม็ดหรือผง ใช้ภายนอก ต้มเอาน้ำชะล้าง
รากแห้ง บดเป็นผง หรือแช่เหล้ากิน ใช้ภายนอกตำพอก

ขนาดและวิธีใช้
•แก้ปวดข้อ ใช้ใบสดต้มกับน้ำผสมเหล้าดื่ม
•ยารักษากลากเกลื้อน ใช้ใบสด 1 กำมือ ตำให้ละเอียด ตำทั้งน้ำและเนื้อบริเวณที่เป็น ทาบ่อยๆ จนกว่าจะหาย
•แก้ฝีและแผลพุพอง ใช้ใบสด 5-10 ใบ ล้างให้สะอาด ตำให้ละเอียด นำมาพอกที่เป็นแผล วันละ 3 ครั้ง จนกว่าจะหาย
•ยากันเล็บถอด ใช้ใบ ยอดสด 1 กำมือ ล้างให้สะอาด ตำให้ละเอียด เติมน้ำตาลทรายแดง 1/2 ช้อนชา พอกตรงเล็บ เปลี่ยนยาเช้า-เย็น
•แก้แผลอักเสบ ฝีหนอง แผลเน่าเปื่อย ใช้ใบแห้ง 10- 15 กรัม ต้มกับน้ำดื่ม เช้า-เย็น
•รักษาแผลเรื้อรัง ใช้ใบแห้งบดเป็นผงผสมพิมเสนใส่แผล
•แก้จมูกอักเสบ บวมแดง ใช้ยอดสดตำกับน้ำตาลแดง พอกบริเวณที่เป็น เปลี่ยนเช้า-เย็น
•แก้แผลงูสวัด ใช้ต้นสดตำ คั้นเอาน้ำดื่ม เอากากพอกแผล
•แก้บวมน้ำ ใช้รากสด 4-5 ราก ต้มกับเนื้อรับประทาน 3-4 ครั้ง
•แก้ประจำเดือนไม่มา ขับประจำเดือน ใช้เมล็ดแห้งของต้นเทียนบ้านชนิดดอกสีขาว 60 กรัม บดเป็นผงรวมกับตังกุย 10 กรัม ผสมกับน้ำผึ้ง ปั้นเป็นยาเม็ด รับประทานครั้งละ 3 กรัม วันละ 3 เวลา หลังอาหาร

สมุนไพร

มะกรูด สมุนไพรคู่ครัว พืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย

มะกรูด สมุนไพรคู่ครัว พืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย มะกรูด […]

Read More
สมุนไพร

“บัวบก” สมุนไพรพื้นบ้านเพิ่มคุณภาพการนอนหลับ

“บัวบก” สมุนไพรพื้นบ้านเพิ่มคุณภาพการนอนหลับ ใบบัวบกสมุ […]

Read More
UFABET สมุนไพร

มะระขี้นก พืชสมุนไพรพื้นบ้าน ขมเป็นยา ดีต่อสุขภาพ

มะระขี้นก พืชสมุนไพรพื้นบ้าน ขมเป็นยา ดีต่อสุขภาพ เขาว่ […]

Read More